ทริปบริษัทที่จันทบุรี จัดกิจกรรมปลูกป่าชายเลนและทำงานกับชุมชนอย่างไรให้ได้ผลจริง

5 ตุลาคม 2569

ฝ่ายบุคคลได้รับโจทย์ให้จัดทริปประจำปีที่ “ได้ทำอะไรดีๆ ด้วย” งบมีจำกัด เวลามีสองวัน และหัวหน้าอยากได้รูปทีมยืนถือกล้าไม้ริมทะเล คำถามคือจะเลือกกิจกรรมแบบไหน และจะทำอย่างไรให้กล้าไม้ที่ลงไปไม่ได้เป็นแค่ฉากถ่ายรูปแล้วตายภายในหน้าฝนเดียว

ชายฝั่งจันท์มีหลายพื้นที่ที่ชุมชนและหน่วยงานทำงานฟื้นฟูป่าชายเลนร่วมกันมานาน และเปิดรับกลุ่มคนภายนอกที่อยากมาช่วย แต่การปลูกป่าที่ได้ผลจริงต้องเริ่มจากการถามคนในพื้นที่ ไม่ใช่เริ่มจากตารางของบริษัท

เลือกรูปแบบกิจกรรมให้เข้ากับทีม

หลายบริษัทผสมสองแบบในทริปเดียว เช่น เช้าเตรียมกล้า บ่ายลงปลูกช่วงน้ำลง ซึ่งช่วยให้คนที่ไม่ถนัดลงโคลนยังมีส่วนร่วมได้

ประสานงานล่วงหน้า และฟังชุมชนให้มากกว่าพูด

ติดต่อหน่วยงานที่ดูแลพื้นที่ชายฝั่งหรือกลุ่มชุมชนให้เร็วที่สุด อย่างน้อยหลายสัปดาห์ก่อนวันจริง เพราะช่วงน้ำขึ้นน้ำลงในแต่ละวันไม่เหมือนกัน วันที่บริษัทเลือกไว้อาจเป็นวันที่น้ำขึ้นเต็มหาดทั้งวัน

คำถามที่ควรถาม:

• พื้นที่ไหนควรปลูก และพื้นที่ไหนไม่ควรปลูก เพราะบางจุดเป็นหาดเลนที่สัตว์ทะเลใช้อาศัย ไม่ได้ต้องการต้นไม้เพิ่ม
• ควรปลูกพันธุ์ไม้อะไร ให้ชุมชนหรือผู้เชี่ยวชาญเป็นคนเลือก
• กล้าไม้มาจากไหน ซื้อจากแปลงเพาะของชุมชนได้หรือไม่
• หลังปลูกแล้วใครดูแล และบริษัทช่วยอะไรได้บ้าง

ค่าตอบแทนสำหรับคนในชุมชนที่มาเป็นวิทยากร พาเดิน หรือเตรียมอาหาร ควรจ่ายอย่างเป็นธรรมและตกลงกันชัดเจนตั้งแต่แรก ไม่ควรมองว่าชาวบ้านต้องมาช่วยฟรีเพราะเป็นงานดี การซื้ออาหาร ของฝาก หรือผลิตภัณฑ์ของชุมชนก็เป็นอีกทางที่ทำให้เงินจากทริปไปถึงคนในพื้นที่

ช่วงที่เหลือของทริป ถ้าอยากให้ทีมเข้าใจคนจันท์มากขึ้น ลองจัดเวลาไว้ฟังเรื่องของแรงงานที่ทำงานหนักในสวนช่วงผลไม้ออก หรือเรียนรู้เรื่องชุมชนชองกับการพยายามรักษาภาษาของตนไว้ โดยติดต่อผ่านชุมชนหรือหน่วยงานที่เหมาะสม และเคารพความเป็นส่วนตัวของผู้คน ส่วนพนักงานที่อยากทำบุญ ก็มีแนวทางจัดลำดับวัดและดูแลเข่าเมื่อต้องกราบหลายที่ให้ใช้วางแผนครึ่งวัน

วันลงโคลน เตรียมคนให้พร้อมก่อนเตรียมกล้า

โคลนในป่าชายเลนลึกและดูดเท้า บางจุดมีเปลือกหอยคมหรือรากไม้แหลม ควรให้ทุกคนใส่รองเท้าบูทยางหรือรองเท้าลุยโคลนที่รัดข้อเท้าได้ ไม่ใส่รองเท้าแตะ เสื้อแขนยาวกับกางเกงขายาวที่เปื้อนได้ช่วยกันแดดและแมลง ทาครีมกันแดด สวมหมวก และพกน้ำดื่มให้พอ

หลายทีมใส่เสื้อตัวเดียวกันในวันปลูก เพื่อให้ดูเป็นทีมในรูปและหาเพื่อนเจอง่ายกลางโคลน บางออฟฟิศใช้ชุดบอลประจำออฟฟิศที่สั่งผลิตไว้ใส่แข่งกีฬาภายในมาใส่ต่อในวันนี้เลย เพราะผ้าแห้งไวและเปื้อนได้ไม่เสียดาย

ก่อนลงพื้นที่ ให้คนในชุมชนสาธิตวิธีปลูกที่ถูกต้องก่อน ทั้งความลึกและระยะห่าง และแบ่งคนเป็นกลุ่มเล็กมีพี่เลี้ยงประจำกลุ่ม ผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือข้อเข่าไม่ดีควรเลือกงานบนฝั่ง เตรียมชุดปฐมพยาบาลไว้ และจดเบอร์ 1669 ไว้เผื่อเหตุฉุกเฉิน

เก็บขยะทุกชิ้นที่ทีมนำมากลับออกไปด้วย ทั้งขวดน้ำ ถุงขนม และถุงใส่กล้า อย่าทิ้งอะไรไว้ในป่าที่เพิ่งมาช่วยฟื้นฟู

กับดักใหญ่ของทริปแบบนี้คือการวัดผลจากจำนวนต้นที่ปลูกในวันนั้น ป่าชายเลนไม่ได้ฟื้นเพราะเราปลูกเยอะ แต่ฟื้นเพราะกล้าที่ปลูกในจุดที่ถูกต้องรอดจนโต ถ้าบริษัทไม่ได้วางแผนดูแลต่อร่วมกับชุมชน ทริปปีหน้าอาจต้องกลับมาปลูกซ้ำที่เดิม