เตรียมร่างกายก่อนขึ้นเขาคิชฌกูฏ ฝึกขา เลือกรองเท้า และเดินขึ้นเขาตอนกลางคืนอย่างไรไม่ให้หมดแรง
26 ตุลาคม 2569
คนที่ตั้งใจจะขึ้นไปกราบรอยพระพุทธบาทบนเขาคิชฌกูฏเป็นครั้งแรก คนที่ไม่ได้ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และคนที่เคยขึ้นแล้วขาสั่นจนลงเขาแทบไม่ไหว คือคนที่ควรอ่านส่วนนี้ก่อนจองรถ ส่วนเรื่องความเชื่อ ที่มาของรอยพระพุทธบาท และภาพรวมเส้นทาง มีเล่าไว้แล้วในเรื่องเขาศักดิ์สิทธิ์และการแสวงบุญของคนจันท์ ตรงนี้จะพูดเฉพาะเรื่องร่างกายกับอุปกรณ์
เขาคิชฌกูฏเปิดให้ขึ้นนมัสการเป็นช่วงในแต่ละปี วันเปิดปิดประกาศโดยอุทยานแห่งชาติ ช่วงแรกขึ้นรถกระบะไปถึงจุดเริ่มเดิน จากนั้นเป็นการเดินเท้าบนทางหิน มีทั้งช่วงชันและช่วงที่คนเดินแน่น หลายคนเลือกเดินกลางคืนเพื่อเลี่ยงแดด ทั้งหมดนี้แปลว่าขา เข่า และปอดต้องทำงานหนักกว่าการเดินเที่ยวทั่วไปมาก
หลายสัปดาห์ก่อนไป: สร้างขาทีละนิด
เริ่มจากเดินขึ้นลงบันไดในอาคารหรือคอนโดวันละไม่กี่รอบ แล้วค่อยเพิ่ม ถ้าร่างกายพร้อมและไม่มีปัญหาเข่า ลองหยิบเทคนิคซ้อมวิ่งไต่ขั้นบันไดแบบที่นักเตะใช้ปั้นต้นขามาปรับให้เบาลง เน้นความสม่ำเสมอมากกว่าความเร็ว ขาที่ชินกับการยกตัวขึ้นทีละขั้นจะช่วยได้จริงบนทางหิน
วันหยุดลองเดินไกลกว่าปกติ คนในจันท์นิยมออกไปเดินเร็วรอบสวนทุ่งนาเชยตอนเช้าตรู่ คนต่างจังหวัดก็ใช้สวนใกล้บ้านแทนได้ ถ้าอยากซ้อมบนทางที่ไม่เรียบ เส้นทางเดินชมน้ำตกในป่าดิบชื้นของอำเภอแหลมสิงห์เป็นสนามซ้อมเล็กๆ ที่ดี ได้ฝึกก้าวบนหินเปียกและรากไม้
ยืดเหยียดน่อง ต้นขาด้านหน้าและด้านหลังหลังเดินทุกครั้ง คนที่มีโรคหัวใจ ความดันสูง หรือเคยมีปัญหาเข่า ควรปรึกษาแพทย์ก่อนว่าการขึ้นเขาแบบนี้เหมาะกับตัวเองหรือไม่
ก่อนออกเดินทาง: รองเท้าและของติดตัว
รองเท้าคือของที่สำคัญที่สุด เลือกคู่ที่พื้นยึดเกาะดี หุ้มส้น ใส่มาแล้วหลายครั้งจนเท้าชิน รองเท้าใหม่เอี่ยมที่ยังไม่เคยเดินไกลเป็นต้นเหตุของแผลพุพองที่พบบ่อย รองเท้าแตะหรือพื้นเรียบลื่นไม่เหมาะกับทางหินชัน
ของที่ควรติดตัว
- ไฟฉายคาดหัว เพื่อให้มือว่างไว้จับราวหรือก้อนหิน พร้อมถ่านสำรอง
- น้ำดื่มพอสำหรับขาขึ้น และของกินเล็กๆ ที่ให้พลังงาน
- เสื้อแขนยาวบางๆ เพราะกลางคืนบนเขาอาจเย็นกว่าข้างล่าง
- ไม้เท้าเดินป่าแบบพับได้ ช่วยมากตอนขาลง
- ยาประจำตัว พลาสเตอร์ปิดแผล และบัตรประชาชน
นอนให้พอในคืนก่อนเดินทาง กินมื้อหลักแบบพออิ่ม ไม่หนักจนจุกหรือว่างจนหน้ามืด
ระหว่างเดินขึ้นตอนกลางคืน: ช้าแต่ไม่หยุดนาน
จังหวะที่ดีคือก้าวสั้นๆ หายใจสม่ำเสมอ พูดคุยได้โดยไม่หอบ ถ้าเริ่มพูดไม่เป็นประโยค แปลว่าเร็วไป พักได้ แต่อย่านั่งนานจนตัวเย็น เพราะกล้ามเนื้อจะตึงและลุกยาก
กลางคืนคนเยอะ แสงไฟฉายสลับไปมา ทางเดินบางช่วงแคบ เดินชิดขอบด้านในเมื่อมีคนสวนลงมา ไม่แซงบนทางชัน และส่องไฟลงพื้นไม่ส่องหน้าคนอื่น จิบน้ำทีละน้อยเป็นระยะ ไม่ต้องรอให้กระหาย
ถ้าเวียนหัว แน่นหน้าอก ใจสั่นผิดปกติ หยุดเดินทันที แจ้งเจ้าหน้าที่หรืออาสาสมัครที่อยู่ตามทาง อย่าฝืนขึ้นต่อเพราะเสียดายที่มาไกล ฉุกเฉินโทร 1669
ขาลงและวันรุ่งขึ้น: เข่าทำงานหนักที่สุด
หลายคนคิดว่าขาขึ้นยากที่สุด แต่ขาลงคือช่วงที่เข่ารับแรงกระแทกเต็มๆ ทุกก้าว ใช้ไม้เท้าช่วยรับน้ำหนัก ก้าวสั้นลง งอเข่าเล็กน้อย ไม่วิ่งลง โดยเฉพาะช่วงที่หินชื้นจากน้ำค้าง
กลับถึงที่พักแล้ว ดื่มน้ำ อาบน้ำ ยืดเหยียดเบาๆ วันรุ่งขึ้นปวดต้นขาเป็นเรื่องปกติ เดินเบาๆ จะหายเร็วกว่านอนนิ่ง แต่ถ้าเข่าบวม ปวดจนลงน้ำหนักไม่ได้ ให้ไปพบแพทย์
- เริ่มฝึกเดินขึ้นบันไดล่วงหน้าหลายสัปดาห์ และถามแพทย์ก่อนถ้ามีโรคประจำตัว
- รองเท้าพื้นเกาะที่ใส่จนชิน ไฟฉายคาดหัว น้ำ และไม้เท้า คือชุดหลักที่ขาดไม่ได้
- ขึ้นช้าแต่สม่ำเสมอ ลงยิ่งต้องช้ากว่า และหยุดทันทีเมื่อร่างกายส่งสัญญาณผิดปกติ