พริกไทยจันท์ ทำไมขึ้นชื่อ ดูสวนพริกไทย และเลือกซื้อพริกไทยสดกับพริกไทยแห้งอย่างไร

15 ตุลาคม 2569

พริกไทยดำกับพริกไทยขาวไม่ได้มาจากคนละต้น และพริกไทยอ่อนเม็ดเขียวที่ใส่ในผัดฉ่าก็ไม่ใช่พริกอีกชนิดหนึ่ง ทั้งสามอย่างมาจากเถาพริกไทยต้นเดียวกัน ต่างกันแค่เก็บตอนไหนและทำอย่างไรต่อ คนที่มาเมืองจันท์แล้วเห็นแผงขายพริกไทยหลายแบบวางเรียงกันจึงมักงงว่าควรหยิบอันไหน ลองไล่ดูไปพร้อมกันตั้งแต่เถาในสวนจนถึงขวดในครัว

ทำไมพริกไทยถึงผูกกับชื่อเมืองจันท์

จันทบุรีปลูกพริกไทยมานานจนคำว่า “พริกไทยจันท์” ติดปากคนทั้งประเทศ เหตุผลหลักคือสภาพแวดล้อม พริกไทยชอบอากาศชื้น ฝนชุก และดินที่ระบายน้ำดี ซึ่งจันท์มีครบทั้งสามอย่าง สวนพริกไทยหลายแห่งอยู่ปะปนกับสวนผลไม้ เกษตรกรบางคนปลูกพริกไทยเป็นพืชหลัก บางคนปลูกเสริมรายได้ข้างสวนทุเรียน

นอกจากความชื้นแล้ว ความรู้ของคนปลูกที่ส่งต่อกันมาหลายรุ่นก็สำคัญ การดูแลเถาให้แข็งแรง การตัดแต่ง และการเลือกเวลาเก็บ เป็นสิ่งที่ทำให้พริกไทยของที่นี่มีชื่อ

ในสวน: ต้นพริกไทยหน้าตาเป็นอย่างไร

เถาที่ต้องมีค้างให้เกาะ

พริกไทยเป็นไม้เลื้อย ลำต้นไต่ขึ้นไปเกาะเสาที่เรียกว่าค้าง บางสวนใช้เสาไม้หรือเสาปูน บางสวนให้เกาะต้นไม้ที่ปลูกไว้เป็นหลัก มองจากไกลๆ แปลงพริกไทยจะเป็นแถวเสาสีเขียวสูงกว่าตัวคนเรียงกันเป็นระเบียบ

ช่อพริกไทยห้อยอยู่ใต้ใบ

เม็ดพริกไทยออกเป็นช่อยาวห้อยลงมา เม็ดเล็กๆ เรียงแน่นอยู่บนก้านช่อ ตอนอ่อนเป็นสีเขียว เมื่อแก่จัดบางเม็ดจะเริ่มเปลี่ยนเป็นสีเหลืองอมแดง ถ้าได้เข้าสวนลองสังเกตว่าคนเก็บดูความแก่จากอะไร

เข้าสวนอย่างไร

สวนพริกไทยไม่ได้เปิดให้คนทั่วไปเดินเข้าได้ทุกที่ ถ้าอยากเห็นของจริง ติดต่อผ่านสำนักงานเกษตรอำเภอ กลุ่มวิสาหกิจชุมชน หรือสำนักงานการท่องเที่ยวในพื้นที่ว่ามีสวนไหนรับคนเข้าชม อย่าเด็ดช่อมาดมเล่น และอย่าดึงเถา เพราะเถาพริกไทยเปราะกว่าที่ดู

ช่วงเก็บ: เม็ดเดียวกันกลายเป็นสามแบบ

พริกไทยอ่อนหรือพริกไทยสด

เก็บตอนเม็ดยังเขียว นำมาใช้ทั้งช่อในอาหาร เช่น ผัดฉ่า แกงป่า หรือผัดเผ็ดต่างๆ ให้กลิ่นหอมสดและเผ็ดซ่าแบบไม่แสบ ถ้าบังเอิญมาตรงช่วงที่สวนเก็บพริกไทยอ่อน หาซื้อได้ตามตลาดในจังหวัด ช่วงเวลาเก็บของแต่ละสวนไม่เท่ากัน ถามคนขายหรือคนสวนจะได้คำตอบตรงที่สุด

พริกไทยดำ

เก็บเม็ดที่แก่แล้วมาตากทั้งเปลือกจนแห้ง เปลือกจะหดย่นและกลายเป็นสีดำ รสเผ็ดร้อนและกลิ่นฉุนชัด ใช้ได้ทั้งหมักเนื้อ ผัด และบดโรยอาหาร

พริกไทยขาว

นำเม็ดที่แก่จัดไปแช่น้ำจนเปลือกนอกเปื่อย ลอกเปลือกออก แล้วตากให้แห้ง ได้เม็ดสีขาวนวลผิวเรียบ กลิ่นนุ่มกว่าพริกไทยดำ คนไทยใช้มากในต้มจืด ข้าวต้ม และอาหารจีน

ที่ร้าน: เลือกซื้อให้ได้ของดี

พริกไทยสด

เลือกช่อที่เขียวสด เม็ดเต่งตึง ไม่มีจุดดำหรือเม็ดเหี่ยวมาก ก้านไม่แห้ง พริกไทยสดเสียเร็ว ถ้าซื้อระหว่างเที่ยว ใส่ถุงที่มีอากาศถ่ายเท เก็บในที่เย็น และใช้ให้หมดในเวลาไม่นาน

พริกไทยแห้ง

ดูว่าเม็ดแห้งสนิท เขย่าแล้วมีเสียงแข็ง ไม่จับตัวเป็นก้อน ไม่มีกลิ่นอับหรือรอยรา ลองบี้เม็ดหนึ่งดู ถ้ากลิ่นหอมฉุนขึ้นจมูกทันทีแสดงว่ายังใหม่ ซื้อแบบเม็ดจะเก็บกลิ่นได้นานกว่าแบบป่น แล้วค่อยบดเท่าที่ใช้

เก็บที่บ้านอย่างไร

ใส่ขวดแก้วหรือภาชนะที่ปิดสนิท วางในที่แห้ง พ้นแสงแดดและไอร้อนจากเตา อย่าเอาช้อนเปียกตักลงไป

ถ้าแวะร้านขายพริกไทยแล้วยังมีที่ว่างในรถ ผลไม้ตามฤดูก็เป็นของที่หลายคนหิ้วกลับคู่กัน วิธีกะว่าจะซื้อผลไม้กลับไปกี่เข่งถึงจะพอดีกับคนที่บ้านช่วยให้ไม่ต้องทิ้งของที่เหลือ ใครกินทุเรียนในสวนมาแล้วอยากรู้ว่าควรกินผลไม้ร้อนกับผลไม้เย็นสลับกันแค่ไหนท้องถึงไม่ปั่นป่วน ก็มีเล่าไว้ ส่วนคนที่แกะมังคุดทีไรเลอะมือทุกที ดูเทคนิคการแกะผลไม้แบบที่คนสวนทำก่อนไปได้

พกพริกไทยไปทำอาหารระหว่างเดินทาง

นักเดินทางสายทำอาหารนอกบ้านหลายคนพกพริกไทยดำบดใส่ขวดเล็กติดเป้ไปด้วยเสมอ เพราะเบา ไม่เสียง่าย และช่วยให้อาหารแคมป์ธรรมดาๆ มีรสชาติขึ้นมาทันที

คนกลุ่มเดียวกันนี้บางคนสงสัยต่อว่าเครื่องดื่มบางอย่างพกไปที่พักแรมได้หรือเปล่า เรื่องนี้ต้องดูกฎของสถานที่ก่อนเสมอ อุทยานแห่งชาติและลานกางเต็นท์หลายแห่งมีข้อห้ามเรื่องเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ถ้าอยากเข้าใจประเด็นนี้เพิ่ม มีเรื่องข้อควรรู้ก่อนเอาขวดไวน์ติดกระเป๋าไปลานกางเต็นท์ให้อ่านประกอบ และไม่ว่ากฎจะเป็นอย่างไร คนที่ต้องขับรถหรือดูแลเด็กไม่ควรดื่มเลย

สามข้อที่ควรจำ

• พริกไทยอ่อน ดำ และขาว มาจากเถาเดียวกัน ต่างกันที่เวลาเก็บและวิธีทำ
• พริกไทยสดเลือกช่อเขียวเต่ง ใช้ให้เร็ว ส่วนพริกไทยแห้งเลือกเม็ดแห้งสนิท กลิ่นฉุนชัด และซื้อแบบเม็ดดีกว่าแบบป่น
• จะเข้าสวนพริกไทย ติดต่อหน่วยงานหรือกลุ่มชุมชนก่อน และเคารพเถาพริกไทยที่เป็นรายได้ของเขา